BIM pozwala przenieść część problemów z placu budowy do świata cyfrowego, gdzie można je szybciej, taniej i bezpieczniej rozwiązać – o możliwościach jakie daje cyfrowe modelowanie budynków opowiada w najnowszym magazynie Robocze News Aleksander Szerner, prezes Stowarzyszenia BIM.
BIM coraz mocniej wchodzi do polskiego budownictwa. Nie jest już wyłącznie narzędziem projektantów, ale metodyką obejmującą cały cykl życia inwestycji – od pierwszej koncepcji, przez projekt i budowę, aż po późniejsze utrzymanie obiektu. Zdaniem Aleksandra Szernera największą korzyść z jej wykorzystania odnosi inwestor, który przez kolejne dekady zarządza obiektem i ponosi koszty jego eksploatacji.
Jedną z największych zalet BIM jest możliwość wykrywania problemów jeszcze przed rozpoczęciem robót. Odpowiednio przygotowany, bezkolizyjny model pozwala wychwycić konflikty między instalacjami czy innymi elementami projektu, zanim staną się kosztownym problemem na budowie.
Szerner wspomina projekty, w których po otrzymaniu tradycyjnej dokumentacji została ona przemodelowana do BIM. W efekcie udało się znaleźć i rozwiązać nawet kilkaset kolizji, które później mogłyby zatrzymać prace albo wymusić kosztowne przeróbki.
BIM pomaga również w planowaniu samej realizacji. Dzięki harmonogramowi 4D model można połączyć z rzeczywistą sekwencją prac, analizując m.in. relacje między pracownikami i ciężkimi maszynami. Pozwala to wcześniej dostrzec zagrożenia wynikające z niewłaściwej organizacji placu budowy i ograniczyć ryzyko wypadków.
– BIM pozwala przenieść ogromną część problemów z placu budowy do świata cyfrowego, gdzie ich rozwiązanie jest znacznie łatwiejsze i tańsze – podkreśla ekspert.
Polska jednak wciąż nie należy do liderów wykorzystania BIM. Wdrożenia rosną, jednak – zdaniem Szernera – tempo zmian jest nadal niewystarczające. Rozwój w dużej mierze zależy od wymagań zamawiających publicznych i prywatnych inwestorów. Problemem pozostaje także brak spójnej strategii państwowej i formalnego mandatu BIM.
Jednocześnie rynek dojrzewa. Coraz więcej zamawiających publicznych inwestuje w kompetencje, tworzy własne struktury organizacyjne i zaczyna formułować konkretne wymagania dotyczące informacji cyfrowej. Szczególnie dużo dzieje się w dużych projektach infrastrukturalnych, sektorze kolejowym i gospodarce morskiej. BIM jest rozwijany m.in. przy projektach CPK, PKP PLK oraz w portach Gdańska i Gdyni.
Model cyfrowy może mieć zastosowanie również na poziomie samej maszyny. Operator koparki nie korzysta oczywiście z pełnego modelu BIM tak jak projektant, ale może wykorzystywać jego dane poprzez system sterowania maszyną, czyli machine control.
Model terenu trafia do systemu sterowania i pomaga prowadzić maszynę po właściwych poziomach, liniach i spadkach. Efekt to większa precyzja, mniej poprawek i krótszy czas robót ziemnych. Warunkiem jest jednak odpowiednio przygotowany model, dostarczony przez projektanta lub zespół BIM wykonawcy.
Choć BIM najłatwiej wdrażają duże firmy dysponujące własnymi zespołami i BIM managerami, zdaniem Szernera także mniejsze przedsiębiorstwa mogą dzięki niemu zyskać przewagę. Chodzi m.in. o lepszą kontrolę kosztów, harmonogramów i jakości.
Największą barierą nie musi być przy tym cena oprogramowania. Ważniejsze są ludzie, wiedza, szkolenia i zmiana sposobu organizacji pracy. Transformacja cyfrowa powinna objąć całą firmę – od zarządu po pracowników wykonujących zadania na poszczególnych szczeblach.
BIM przesuwa część pracy na etap projektowania, ale właśnie wtedy problemy można rozwiązać, zanim pojawią się na placu budowy. Wczesna koordynacja i dostęp do aktualnych danych ograniczają liczbę kolizji, opóźnień i przeróbek. Dlatego opłacalność BIM należy oceniać nie tylko przez koszt samej budowy, ale przez cały cykl życia inwestycji.
Jakie są najważniejsze zalety BIM? Szerner wymienia przede wszystkim jakość i transparentność. Wspólne środowisko danych sprawia, że uczestnicy procesu pracują na tych samych, aktualnych informacjach. Przekłada się to na mniej kolizji, lepsze harmonogramowanie, większą przewidywalność i możliwość wcześniejszego zauważenia problemów.
W dłuższej perspektywie BIM nie kończy się wraz z oddaniem budynku czy infrastruktury. Projekt i budowa to tylko część całego cyklu życia inwestycji. Dane zgromadzone w modelu mogą później wspierać zarządzanie i utrzymanie obiektu, prowadząc docelowo do stworzenia jego cyfrowego bliźniaka (Digital Twin).
Czy tradycyjne rysunki 2D znikną? Zdaniem Szernera ich rola będzie stopniowo maleć. Model informacyjny staje się naturalnym standardem pracy, podobnie jak kiedyś CAD zastąpił deskę kreślarską.
Nie oznacza to jednak całkowitego końca 2D. Rysunki nadal będą potrzebne jako dokumentacja formalna, ale ich rola się zmieni. Głównym nośnikiem informacji będzie model, a rysunek stanie się jego reprezentacją, a nie odwrotnie.
Standard około 2030 roku?
Szerner nie wskazuje konkretnego roku, w którym BIM stanie się w Polsce powszechnym standardem. Wcześniej wskazywano rok 2025, obecnie częściej mówi się o perspektywie 2030. Ekspert jest jednak optymistą. W ostatnich latach znacząco wzrosła świadomość inwestorów, rozwija się edukacja, studia podyplomowe i szkolenia, a BIM coraz częściej pojawia się w programach studiów.
– Perspektywa 2030 roku może być ambitna, ale w ciągu około dziesięciu lat BIM ma realną szansę stać się standardem pracy w polskim budownictwie – ocenia Aleksander Szerner.
Aleksander Szerner jest ekspertem ds. BIM, digitalizacji i PROPTECH z ponad 20-letnim doświadczeniem w branży budowlanej. Uczestniczył w dużych projektach infrastrukturalnych w Polsce, odpowiadał za strategie BIM i digitalizacji oraz wdrażanie rozwiązań VR, AR, IoT, Digital Twin i Przemysłu 4.0. Jest autorem studiów podyplomowych „BIM w Cyklu Życia Inwestycji” na Uniwersytecie Gdańskim oraz prezesem Stowarzyszenia BIM.
To fragment pełnej wersji artykułu, który ukazał się na łamach najnowszego wydania Robocze NEWS - zaprenumeruj czasopismo i otrzymuj dawkę informacji branżowych co kwartał!
